Ketidakjaminan dan Isu Sekuriti Makanan di Malaysia

 

Ketidakjaminan makanan di Malaysia merupakan krisis tersembunyi yang menjejaskan berjuta-juta rakyat.

Walaupun kita dikenali sebagai negara pasar malam dan restoran popular, banyak isi rumah Malaysia hampir tidak mampu menyediakan hidangan sihat di atas meja setiap hari.

Ini adalah realiti yang memerlukan perhatian dan tindakan menyeluruh.

 

Apa itu ketidakjaminan makanan?

Menurut Pertubuhan Makanan dan Pertanian (FAO), ketidakjaminan makanan merujuk kepada keadaan di mana seseorang tidak mempunyai akses secara tetap kepada makanan yang mencukupi, selamat, dan berkualiti untuk menikmati kehidupan yang aktif dan sihat.

Ia biasanya diukur menggunakan alat seperti Skala Pengalaman Ketidakjaminan Makanan (FIES) atau Instrumen Kelaparan dan Ketidakjaminan Makanan Radimer/Cornell.

Ukuran-ukuran ini sering mencerminkan ketidakjaminan makanan di peringkat isi rumah dan memberikan pandangan penting tentang kesan yang lebih luas terhadap penduduk. 

 

Punca-Punca Ketidakjaminan Makanan

• Kemiskinan: Kemiskinan merupakan salah satu punca utama ketidakjaminan makanan. Individu yang hidup dalam kemiskinan sering menghadapi kesukaran untuk membeli makanan, dan ini memberi kesan kepada pengambilan makanan serta kualiti pemakanan mereka.
• Akses sumber yang tidak mencukupi: Kekurangan akses kepada tanah, air, dan sumber lain boleh menyukarkan individu dan keluarga untuk menghasilkan atau membeli makanan yang mencukupi, demikian memberi kesan negatif kepada bekalan makanan di Malaysia. Kebergantungan kepada sektor pertanian dan perikanan tempatan juga menjadi faktor kritikal dalam menentukan kelestarian bekalan makanan negara.
• Konflik dan pemindahan: Pemindahan akibat konflik atau bencana alam seperti perubahan iklim boleh mengganggu sistem makanan dan menyukarkan orang ramai untuk mendapatkan pemakanan yang mencukupi, justeru menjejaskan keterjaminan makanan secara global dalam ekonomi yang saling bergantung.
• Pembaziran dan kehilangan makanan: Kita kehilangan hampir 4,000 tan makanan setiap hari akibat pembaziran, jumlah yang mencukupi untuk memberi makan lebih daripada 3 juta individu; ini merupakan satu fenomena yang mengejutkan. Menangani pembaziran makanan di setiap peringkat— daripada tanaman makanan hinggalah ke peringkat pengedaran— amatlah penting.
• Jurang pengetahuan: Banyak keluarga menghadapi kesukaran untuk mendapatkan makanan berkhasiat pada harga yang berpatutan. Keadaan ini sering menyebabkan tabiat pemakanan yang tidak sihat atau perbelanjaan berlebihan untuk makanan.

 

Bagaimanakah kemiskinan dan ketidakjaminan makanan dikaitkan?

Bayangkan memilih antara membayar bil elektrik dan menyediakan sayur-sayuran berkhasiat untuk anak-anak anda. Inilah realiti harian bagi ramai rakyat Malaysia berpendapatan rendah.

Kemiskinan bukan sahaja mengehadkan jumlah makanan yang mampu dibeli oleh sesebuah keluarga, tetapi juga kualitinya. Keadaan ini sering mengakibatkan kelaparan tersembunyi: cukup kalori, tetapi kekurangan zat makanan yang penting.

Satu tinjauan oleh UNICEF mendapati bahawa 22% kanak-kanak di bawah umur lima tahun dalam isi rumah miskin bandar mengalami kekurangan berat badan semasa COVID-19.

Keluarga memilih makanan yang lebih murah dan berkhasiat rendah seperti mi segera, berbanding pilihan yang lebih sihat yang mereka tidak mampu beli.

 

Isu Sekuriti Makanan di Malaysia

Menurut laporan Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), inflasi makanan meningkat kepada 7.2% pada 2022, menjadikannya lebih sukar bagi golongan yang tidak berdaya untuk mendapatkan pemakanan asas dalam memastikan sekuriti makanan negara.

 

Bagaimanakah ketidakjaminan makanan menjejaskan ekonomi?

Kegagalan untuk menyediakan makanan kepada kanak-kanak telah menjejaskan perkembangan kognitif dan fizikal mereka, demikian membawa kepada prestasi sekolah yang lemah, potensi pendapatan yang lebih rendah, dan produktiviti yang berkurangan pada usia dewasa.

Masalah ketidakjaminan makanan menyebabkan Malaysia kehilangan potensi sebenar tenaga kerja masa hadapan, sekaligus menyebabkan kehilangan produktiviti dan peningkatan kos penjagaan kesihatan dalam kalangan penduduk.

 

Bagaimanakah cara untuk mengatasi masalah ketidakjaminan makanan?

• Menyokong petani tempatan: Orang ramai boleh melabur dalam petani berskala kecil melalui Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia (MARDI) sebagai satu cara untuk meningkatkan pengeluaran makanan dalam negara.
• Mengurangkan pembaziran makanan: Usaha memperluaskan program bank makanan perlu dipertingkatkan, seperti Program Food Bank Malaysia yang mengagihkan lebihan makanan daripada peruncit kepada isi rumah yang memerlukan.
• Pertanian bandar: Inisiatif ini boleh digalakkan di peringkat komuniti dengan mewujudkan kebun bandar di kawasan pangsapuri bagi membolehkan keluarga mendapatkan hasil segar sambil memupuk semangat kejiranan.
• Pendidikan pemakanan: Pendidikan kepada keluarga tentang cara menyediakan diet yang murah dan seimbang akan membolehkan mereka mengamalkan pemakanan sihat walaupun dengan bajet yang rendah.

 

Usaha Ajinomoto Malaysia Menangani Ketidakjaminan Makanan

 

Ajinomoto Malaysia, semasa Persidangan Persatuan Dietitian Malaysia (MDA) 2025 ke-31, juga telah melaksanakan beberapa inisiatif untuk menangani masalah ketidakjaminan makanan.

1. Pemprofilan Nutrien (ANPS) menawarkan kaedah yang telus dan objektif untuk meningkatkan kualiti pemakanan dalam hidangan—langkah penting bagi menangani masalah kekurangan zat makanan dan kekurangan mikronutrien.
2. Pengurangan garam melalui umami meningkatkan profil pemakanan makanan harian tanpa menjejaskan rasa, sekaligus menyokong penambahbaikan diet jangka panjang.
3. Kerjasama merentas sektor mengukuhkan hakikat bahawa menangani ketidakjaminan makanan memerlukan kedua-dua rangka kerja saintifik dan aplikasi dunia sebenar.

Ajinomoto Malaysia juga telah melancarkan pelbagai inisiatif lain untuk memerangi ketidakjaminan makanan:

• Geran Science Castle, bersama Leave a Nest Malaysia, mengambil pendekatan strategik dalam menangani isu ketidakjaminan makanan dengan menggalakkan inovasi tempatan, memupuk bakat, dan membina masa depan makanan yang mampan.
• Inisiatif Too Good To Waste, bersama AIESEC, mengurangkan pembaziran makanan sambil menangani isu ketidakjaminan makanan. Usaha yang dipimpin oleh belia ini menyerlahkan tujuan korporat melalui tindakan kelestarian yang berimpak.